Klimatyzacja pojawia się w coraz większej liczbie domów oraz budynków użyteczności publicznej, zapewniając przyjemny chłód w gorące dni oraz powietrze wolne od zanieczyszczeń. Mało kto zastanawia się jednak nad tym, jak działa klimatyzacja, a już tym bardziej komu zawdzięczamy ten wynalazek. Poznaj historię powstania pierwszego współczesnego klimatyzatora.
Willis Haviland Carrier – ojciec współczesnej klimatyzacji
Za ojca współczesnej klimatyzacji uznaje się Amerykanina Willisa Havilanda Carriera, który urodził się w 1876 roku w stanie Nowy Jork. Po kilku latach pracy jako nauczyciel zdecydował się podjąć studia inżynierskie na Cornell University, które ukończył w 1901 roku ze stopniem inżyniera mechanika o specjalności elektrycznej. Jako świeżo upieczony absolwent zatrudnił się w biurze konstrukcyjnym Buffalo Forge Company. Jego uwagę szybko przykuła problematyka związana z chłodzeniem powietrza w pomieszczeniach. Zajął się pracą nad obliczeniami mającymi na celu zaprojektowanie wentylatorów nadmuchowych do kotłów. Jak się później okazało, badania te stały się podwaliną pierwszego systemu klimatyzacji.
Jednym z pierwszych zleceń Carriera w Buffalo Forge Company było rozwiązanie problemu zmieniającej się wilgotności w drukarni Sackett-Wilhelms Lithographing & Publishing Company z Brooklynu. Zbyt wysoka wilgotność powodowała marszczenie się i rozciąganie papieru. Carrier przygotował schemat, który można uznać za pierwszy nowoczesny system klimatyzacji przemysłowej. Pierwsza próba jego działania odbyła się 17 lipca 1902 roku i okazała się sukcesem. Rozwiązanie młodego inżyniera zostało natychmiast zauważone przez ekspertów w dziedzinie, którzy uznali, że aby dany system mógł zostać uznany za klimatyzację, musi spełniać cztery podstawowe funkcje:
- kontrolę temperatury,
- kontrolę wilgotności,
- kontrolę cyrkulacji powietrza i wentylacji,
- oczyszczanie powietrza.
Co ciekawe, inspiracją dla pomysłu Carriera miała być podobno… mgła na dworcu w Pittsburghu. Patrząc na nią, doszedł do wniosku, że może osuszyć powietrze poprzez przepuszczenie go przez wodę w celu wytworzenia mgły.
Szybki rozwój nowego wynalazku
Wynalazek Amerykanina spotkał się z na tyle dużym zainteresowaniem, że Buffalo Forge Company wydzieliło oddzielną spółkę The Carrier Air Conditioning Company of America, która skupiła się wyłącznie na klimatyzatorach. W 1904 roku Carrier złożył wniosek o przyznanie patentu na „urządzenie do obróbki powietrza”, który otrzymał dwa lata później. Urządzenie to umożliwiało zwiększanie oraz zmniejszanie wilgotności powietrza w procesach podgrzewania i chłodzenia wody. W 1911 roku zaprezentował zaś pracę pod tytułem Rational Psychometric Formulae, która stała się biblią dla specjalistów z zakresu klimatyzacji na całym świecie. Gdy wraz z wybuchem I wojny światowej Buffalo Forge Company zdecydowało się skupić wyłącznie na produkcji, Carrier postanowił się uniezależnić i wraz z siedmioma innymi pracownikami założył Carrier Engineering Corporation.
W 1922 roku Carrier zaprezentował nowe urządzenie chłodnicze ze sprężarką odśrodkową. Pierwszym budynkiem użyteczności publicznej w Nowym Jorku, który wyposażono w ten system, stało się Rivoli Theatre w 1925 roku. Latem w wyniku uciążliwych upałów kina były właściwie puste. Carrier przekonał Paramount Pictures Corporation do instalacji swojego systemu w nowo budowanym obiekcie. Eksperyment okazał się ogromnym sukcesem, a w następnych latach firma Carriera zainstalowała klimatyzację w ponad 300 kinach w całym kraju. Po raz pierwszy w domu prywatnym klimatyzacja znalazła się zaś w 1933 roku.
Prawdziwy boom w branży klimatyzacyjnej nadszedł po II wojnie światowej. W latach 50. pojawiły się niewielkie urządzenia przeznaczone do montażu w domach i mieszkaniach. Firma Carriera przetrwała zarówno Wielki Kryzys lat 30., jak i wojenną zawieruchę. Funkcjonuje do dziś, posiadając przedstawicielstwa w ponad 170 krajach. Obecnie na rynku działa wielu producentów klimatyzacji, jak również firm zajmujących się jej instalacją. Jedną z nich jest WASO KLIM z Chorzowa, która może pochwalić się kilkunastoletnim doświadczeniem w branży klimatyzacyjnej. Przedsiębiorstwo oferuje montaż klimatyzacji w Krakowie, Katowicach, Gliwicach oraz innych miejscowościach w województwach małopolskim i śląskim. Ponadto zapewnia serwis i przeglądy.
